Stemhygiëne: hoe je stem verzorgen?

Je stem opwarmen

Net als in de fitness, is het bij zingen ook belangrijk dat je je gaat opwarmen voor de actie. Daarover bestaat geen twijfel. Als je een optreden hebt, kan je deze stappen volgen om je stem grondig op te warmen:

1. 10 minuten nebulizen
2. 10 minuten bubbelen
3. 15 minuten stemopwarmingsoefeningen

Nebulizen

Een vochtig strottenhoofd is een blij strottenhoofd. Daarom is het belangrijk om je nebulizer te gebruiken voor je gaat zingen, maar ook voor je aan je stemopwarmingsoefeningen begint. Een nebulizer is een toestel dat een vloeistof (zoutoplossing) omzet in een nevel die je inademt en je keel vochtig maakt.

Lees: Hoe werkt een nebulizer?

Bubbelen

Eens je keel vochtig is, is het tijd om je mond en keel zachtjes wakker te maken. Dat doe je door te bubbelen: lucht blazen door een flexibel buisje in een flesje met water. Door de tegendruk van het water ontspan je je spieren. Tijdens dat bubbelen kan je ook al enkele voorbereidende stemopwarmingsoefeningen doen.

Lees: Oefeningen voor het bubbelen

Stemopwarmingsoefeningen

Over je stem opwarmen schreven we reeds een uitgebreide blog met heel wat oefeningen. Een grondige opwarming kan je onderverdelen in 4 delen:

1. ademhalingsoefeningen
2. oefeningen voor de spieren in je kaak en mond
3. resonansoefeningen
4. zangoefeningen, zoals toonladders, lip rolls en tongtwisters

Lees: Stemfitness
Lees: 3 grappige stemopwarmingsoefeningen

Je stem gebruiken

Tijdens het zingen is het vooral belangrijk dat je berust op de techniek die je geleerd hebt in de vocal coaching. We geven je nog deze drie extra tips mee:

1. Let op je houding en op je ademsteun, zodat je volledige controle over je stem kan bewaren
2. Ontspan je kin, kaak en keel om zo weinig mogelijk onnodige druk te zetten
3. Zorg dat je alleen nummers zingt binnen jouw eigen stembereik

Lees: 5 dingen die je fout doet tijdens het zingen
Lees: Zingen met meer zelfvertrouwen

Je stem tot rust laten komen

Naast een warming up is bij zingen ook een goede cooling down belangrijk. Dit doe je na je zangprestatie door:

1. 10 minuten te bubbelen om je spieren te helpen ontspannen
2. 15 minuten te nebulizen om eventuele irritaties sneller te laten genezen

Voelt je stem schor na het zingen, dan is zwijgen goud waard. Zorg ook doorheen dagen waarop je niet op het podium staat voor voldoende pauze en stemrust tussen 2 spreek- of zingblokken.

Dampen

Als je merkt dat je stem wat rauw aanvoelt, kan je naast nebulizen ook gaan dampen. Hier werk je niet met een nevel van zoutoplossing, maar met warme waterdamp. Dit werkt heel goed om bijvoorbeeld slijmpjes in je keel los te maken, waardoor je minder zal kuchen.

1. Neem een pot dampend water van zo'n 70°C (dat komt ongeveer neer op 1 deel kraanwater met 2 delen kokend water)
2. Ga er zo’n 10 minuten boven zitten met een handdoek over je hoofd of doe het water in een damppot (inhalator) die je bij de apotheek kan kopen
3. Voeg geen extra’s toe aan het water, zoals eucalyptol, want die zijn veel te sterk en kunnen je slijmvliezen beschadigen

Damp extra vaak wanneer je verkouden bent of wordt, om de symptomen te verzachten.

Extra tip: voorzie een waterverdamper in droge ruimtes, zodat de ruimte waarin je leeft de hele dag door een aangename vochtigheidsgraad heeft.

Je stem doorheen de dag

Als laatste geven we je nog enkele tips mee die je doorheen de dag kan toepassen voor een stem in topvorm.

Praten

• praat en adem vanuit je buik, let op je houding
• praat beter trager, dan luider (ar·ti·cu·leer)
• let op dat je niet hoger gaat praten wanneer je luid praat
• ga dichter bij je gesprekspartner staan, zodat je minder luid moet praten
• vermijd te veel omgevingslawaai
• adem in door de neus (warmt de lucht op en filtert)
• niet kuchen of keelschrapen (steeds voluit hoesten)
• fluister niet, hiermee forceer je je stem

Eten

• zuivelproducten en chocolade produceren slijm = hoesten = hese stem
• vermijd te sterke of pikante kruiden en munt / menthol
• vermijd te veel suiker; honing daarentegen verzacht de keel
• eet niet voor het slapen gaan (minstens 3 uur vooraf)

Lees: Ananas, een wondermiddel voor je stem?

Drinken

Drinken is voor een zanger belangrijk om de keel vochtig te houden. Sommige dranken drogen echter je stem uit of kunnen zorgen voor slijmvorming en extra maagzuur en reflux. De juiste dingen drinken is dus erg belangrijk.

Wel:

• water, bij voorkeur op kamertemperatuur
• vruchten- en kruideninfusies

Niet:

• koolzuurhoudend water
• frisdranken
• alcoholhoudende dranken
• lactosehoudende dranken en zuivel, zoals melk
• zure vruchtensappen
• zwarte of groene thee
• koffie

Ook te koude dranken kunnen voor een probleem zorgen, omdat ze je keel doen opspannen.

Andere

• voorzie een goede luchtcirculatie en vermijd tapijt omwille van stof
• vermijd airco, want dat droogt je slijmvliezen uit
• was regelmatig je handen om o.a. verkoudheden te voorkomen
• niet roken
• voldoende slapen (gemiddeld 7 tot 9 uur)
• regelmatig sporten (cardio), zoals lopen of zwemmen