Zo teken je een kwintencirkel

In een kwintencirkel gaan we de 12 halve tonen van een octaaf ordenen en weergeven op een cirkel. 

Zoals je hieronder kan zien, zijn sommige noten, zoals C♯, in het grijs aangeduid. Deze krijgen geen plek op de kwintencirkel, omdat ze te veel kruisen of mollen bevatten en ze eenvoudiger kunnen gespeeld worden met een noot die wel op de kwintencirkel staat (in dit geval D♭).

Stap 1

Neem een markeerstift en teken een cirkel op een blad papier. Voorzie voldoende ruimte, want je zal zowel aan de binnenkant als rondom de cirkel schrijven.

Deze cirkel verdeel je in 12 gelijke delen: 

1. teken eerst vier rondjes bovenaan, onderaan, links en rechts van de cirkel, waarbij je het onderste rondje dubbel zo breed maakt;
2. teken daarna nog twee extra rondjes tussen elk van de vorige rondjes, zodat je er in totaal 12 hebt die gelijk over de cirkel zijn verdeeld.

Stap 2

Om het visueel nog duidelijker te maken, trek je een streep tussen elk van de rondjes. De cirkel is nu verdeeld in 12 vakken. Daarna schrijf je in het bovenste rondje het herstellingsteken. 

Vervolgens ga je naar rechts en schrijf je 1♯, in het volgende rondje 2♯ enzovoort. Aan de linkerkant doe je hetzelfde met de mollen. Je eindigt in het onderste rondje en daar schrijf je zowel 6 mollen als 6 kruisen.

Stap 3

De volgende stap is om de juiste toonaarden te koppelen aan het aantal kruisen en mollen.

Aan de buitenkant van de cirkel komen de majeur toonaarden, aan de binnenkant de mineur toonaarden.

Boven het herstellingsteken schrijf je de letter C. Aan de binnenkant van de cirkel schrijf je de letter A, gevolgd door de letter m om aan te duiden dat dit een toonaard in mineur is. 

Deze beide toonaarden hebben geen kruisen of mollen.

Stap 4

Nu gaan we de andere toonaarden bij de cirkel schrijven. In een kwintencirkel ga je telkens één kwint omhoog als je een vakje naar rechts opschuift en één kwint omlaag als je een vakje naar links opschuift.

Een kwint is een afstand van vijf noten op de notenbalk. Wanneer je dus start bij de do (C) kom je uit bij de sol (G).

Specifieker is om te zeggen dat het interval tussen de lage en de hoge noot van een kwint zeven halve tonen omvat. In dat geval is de kwint rein.

Op die manier gaan we de andere toonaarden zoeken en de bijhorende letters bij de kwintencirkel schrijven.

Eén kwint hoger dan de C was de G en van daar ga je terug verder en tel je zeven halve tonen tot aan de D. Voor de linkerkant van de cirkel doe je het omgekeerd en tel je telkens af. Vanaf de C ga je dus zeven stappen naar links en zo kom je bij de F.

Je doet hetzelfde voor de mineur toonaarden.

Op de kwintencirkel ziet dat er als volgt uit:

Nu zie je direct een handige toepassing van de kwintencirkel: voor elke majeur toonaard de bijhorende mineur toonaard terugvinden en omgekeerd. Een andere toepassing leggen we uit in de blog over four chords.

Stap 5

Als laatste stap teken je aan de buitenrand van de cirkel de voortekening met het juiste aantal kruisen en mollen.

Hoe je dat moet doen, leggen we je uit in onze vlog over de volgorde van kruisen en mollen.

De kwintencirkel is hiermee klaar.